Παρασκευή, 5 Νοεμβρίου 2010

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ

Κάθε φορά που κάποιος πελάτης μου ζητάει ένα «εκπαιδευτικό παιχνίδι», δεν είμαι καθόλου σίγουρος ότι μιλάμε για το ίδιο πράγμα. Ο όρος έχει αρκετά υποκειμενικό χαρακτήρα και ο καθένας εννοεί κάτι διαφορετικό όταν τον χρησιμοποιεί. Ας δούμε τον ορισμό που δίνει η wikipedia: «Τα εκπαιδευτικά παιχνίδια είναι αυτά που έχουν ειδικά σχεδιαστεί για να διδάξουν τους ανθρώπους ένα συγκεκριμένο θέμα, να αναπτύξουν μια έννοια, να ενισχύσουν την ανάπτυξη, να εξηγήσουν ένα ιστορικό γεγονός ή την κουλτούρα κάποιων ή να ενισχύσουν μια δεξιότητα μέσα από το παιχνίδι. Συμπεριλαμβάνουν τα επιτραπέζια, τα παιχνίδια με τις κάρτες και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια.»
Η σύγχυση που υπάρχει, οφείλεται κατά τη γνώμη μου, στο γεγονός ότι με όλα τα παιχνίδια τα παιδιά μαθαίνουν κάτι. Αρα όλα τα παιχνίδια θα μπορούσαν να ονομαστούν κατά κάποιο τρόπο «εκπαιδευτικά». Καθιερώθηκε όμως, να λέμε έτσι, αυτά που έχουν σχεδιαστεί (από ομάδες ψυχολόγων, παιδιάτρων και νηπιαγωγών) και έχουν κατασκευαστεί για να αναπτύξουν συγκεκριμένες δεξιότητες των παιδιών.

Κάποιος είχε τη λαμπρή ιδέα να συνδυάσει τη διασκέδαση με την εκπαίδευση κι έτσι δημιουργήθηκε ένα νέο είδος παιχνιδιών, τα εκπαιδευτικά παιχνίδια. Ότι είναι παιχνίδι προσελκύει εύκολα τα παιδιά και μ' αυτό τον τρόπο η εκμάθηση γίνεται μια δραστηριότητα διασκέδασης, όπως η οικογενειακή βόλτα του Σαββατοκύριακου.
Μέχρι την ηλικία των 3 ετών, τα περισσότερα παιδιά έχουν σαν αποκλειστικούς παιδαγωγούς τους γονείς τους. Από εκεί και μετά η εκπαίδευση τους χωρίζεται στην «επίσημη» και την «άτυπη». Η πρώτη ασκείται σε κάποιο εκπαιδευτικό ίδρυμα και η δεύτερη έξω από αυτά. Τα εκπαιδευτικά παιχνίδια τα συναντάμε τόσο στη μια όσο και στην άλλη. Εδώ θ' ασχοληθούμε με τη χρήση των εκπαιδευτικών παιχνιδιών στην «άτυπη» εκπαίδευση.
Θεωρώ ότι τα εκπαιδευτικά παιχνίδια αποτελούν ένα πολύτιμο εργαλείο στα χέρια των γονιών. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν με διαφορετικό τρόπο κάθε φορά και να καλύψουν εκείνες τις ανάγκες που οι ίδιοι διαπιστώνουν ότι υπάρχουν.
  • Κάποιες φορές μπορούν να χρησιμοποιηθούν όπως οι «εξωσχολικές» δραστηριότητες. Τα παιδιά μαθαίνουν δηλαδή, με έναν ευχάριστο τρόπο κάποιο συγκεκριμένο θέμα, το οποίο δεν διδάσκεται στο σχολείο. Όπως, για παράδειγμα, οι κατασκευές της Djeco, που φέρνουν τα παιδιά σε επαφή με διάφορες καλλιτεχνικές τεχνοτροπίες (mandalas, art nouveau, origami κλπ), οι οποίες φυσικά και δεν διδάσκονται στα σχολεία.
  • Μπορούν να γίνουν αφορμές, ώστε να αναπτύξουν εντελώς νέες δεξιότητες (τις οποίες αγνοούσαν ότι είχαν) ή να «ακονίσουν» αυτές που ήδη έχουν. Οι νέες εμπειρίες έχουν συνήθως, πολύ θετικές συνέπειες στην ανάπτυξη της προσωπικότητας των παιδιών. Παιχνίδια όπως το “memo” και το “lotto” ενισχύουν, ιδιαίτερα εντυπωσιακά την μνήμη και την παρατηρητικότητα των παιδιών όλων των ηλικιών.
  • Τα εκπαιδευτικά παιχνίδια μπορούν να παίξουν ενισχυτικό ή απλά συμπληρωματικό ρόλο στην επίσημη εκπαίδευση. Σε περιπτώσεις που το παιδί «υστερεί» ή έχει αρνητική διάθεση, ας πούμε, για τη φυσική, μπορεί απλά, παίζοντας στο σπίτι, να αλλάξει διάθεση. Ένα παιχνίδι με πειράματα, μαζί με τους γονείς, μπορεί να το κάνει να τη δει πιο χαλαρά και με περισσότερο ενδιαφέρον. Κάποιες φορές μάλιστα, τα παιδιά, μέσα από τις επιτυχίες τους σε κάποια εκπαιδευτικά παιχνίδια, κερδίζουν αυτοπεποίθηση, η οποία μπορεί να αντισταθμίσει τα συναισθήματα αποτυχίας που νιώθουν, λόγω της υστέρησης τους σε μια άλλη γνωστική περιοχή.
Νομίζω τελικά, ότι φροντίζοντας να υπάρχει στη διάθεση των παιδιών μεγάλη ποικιλία εκπαιδευτικών παιχνιδιών, σίγουρα τα βοηθάμε. Μπορούν να οξύνουν το ενδιαφέρον τους για μάθηση και να τα ωθήσουν να αναπτύξουν τους γνωστικούς τους ορίζοντες. Αρκεί να μην υπερβάλουμε. Τα παιδιά δεν μπορούν, αλλά και δεν πρέπει, να παίζουν μόνο με εκπαιδευτικά παιχνίδια. Υπάρχουν πολλά άλλα παιχνίδια, τα οποία είναι εξίσου σημαντικά και αναγκαία για την ολοκληρωμένη ανάπτυξη τους. Όπως επίσης, δεν πρέπει να ξεχνάμε, ότι τα εκπαιδευτικά παιχνίδια δεν είναι η απάντηση σε κάθε ακαδημαϊκό ή συμπεριφοριστικό πρόβλημα που ένα παιδί μπορεί να αντιμετωπίζει. Για αυτά τα προβλήματα υπάρχουν ειδικοί.

Γιώργος Μωραϊτόπουλος
Κοινωνιολόγος
απόφοιτος Παντείου Παν/μίου


2 σχόλια:

  1. Στο ηλεκτρονικό μας κατάστημα θα βρείτε τα καλύτερα ξύλινα και εκπαιδευτικά παιχνίδια της αγοράς.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Συμφωνούμε ότι όλα τα παιχνίδια αποτελούν,άλλα περισσότερο και άλλα λιγότερο, πηγές γνώσης για τα παιδιά. Το κριτήριο διαχωρισμού των εκπαιδευτικών από τα ψυχαγωγικά παιχνίδια είναι ότι τα πρώτα έχουν ειδικά σχεδιαστεί με στόχο την απόκτηση γνώσεων ή δεξιοτήτων μέσα από το παιχνίδι και την ανάπτυξη της προσωπικότητας του παιδιού. Γι αυτόν ακριβώς το λόγο, τα εκπαιδευτικά παιχνίδια διαχωρίζονται ανάλογα με την ηλικία του παιδιού. Βέβαια, ο διαχωρισμός με κριτήριο την ηλικία εφαρμόζεται και στα ψυχαγωγικά παιχνίδια.

    Στα επιτραπέζια, τα παιχνίδια με κάρτες και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια μπορούμε να προσθέσουμε και τα παιχνίδια - κατασκευές που ενισχύουν την παρατηρητικότητα, τη φαντασία, τη δημιουργικότητα και το δομημένο τρόπο σκέψης.

    Στο παραπάνω πλαίσιο, τα παιχνίδια - κατασκευές αποκτούν ακόμα μεγαλύτερη βαρύτητα όταν συνδυάζονται με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ηλιακή, αιολική κ.λπ.). Στην περίπτωση αυτή, στους στόχους των παιχνιδιών - κατασκευών προστίθενται και η ευαισθητοποίηση σε περιβαλλοντικά θέματα (ρύπανση του περιβάλλοντος, κλιματικές αλλαγές κ.λπ.) και η ανάπτυξη οικολογικής συνείδησης και συμπεριφοράς.

    ΑπάντησηΔιαγραφή