ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΟ ΣΑΦΑΡΙ

Όσοι έχετε προσπαθήσει, παραμονές Χριστουγέννων ή Πρωτοχρονιάς, να αγοράσετε κάποιο παιχνίδι που διαφημίζεται στην τηλεόραση, τότε σίγουρα ξέρετε για ποιο φαινόμενο θα μιλήσω. Οι υπόλοιποι είστε μάλλον τυχεροί, αλλά είμαι σίγουρος ότι αργά ή γρήγορα θα το ζήσετε και εσείς.

Εκείνες τις ημέρες λοιπόν σπάει το τηλέφωνο στο μαγαζί μας από ανθρώπους που με φωνή γεμάτη αγωνία μας ρωτούν: "Μήπως έχετε το .....; Δυστυχώς όχι. Ε... Ξέρετε μήπως που θα το βρω;" Ένα μεγάλο σαφάρι αναζήτησης του συγκεκριμένου παιχνιδιού έχει μόλις ξεκινήσει.

Η περιπέτεια, φυσικά, τελειώνει διαφορετικά για τον καθένα. Κάποιοι τυχεροί θα βρουν αυτό που ψάχνουν και έτσι θα γλιτώσουν την γκρίνια του «μικρού» που δίνει τις εντολές. Κάποιοι άλλοι θα φτάσουν ακόμα και στο σημείο να τσακωθούν για να εξασφαλίσουν το μοναδικό τεμάχιο του παιχνιδιού που ψάχνουν. 

Ασχολούμαι επαγγελματικά με τα παιχνίδια εδώ και δέκα χρόνια. Παρ΄ όλα αυτά σας πληροφορώ ότι "την έχω πατήσει" και εγώ επανειλημμένως. Η κόρη μου ανά καιρούς μας έχει θέσει τελεσίγραφα όπως κάνουν τα περισσότερα παιδιά: "Εγώ για τα Χριστούγεννα θέλω αυτό". Και φυσικά έτρεξα για να το βρω. Ευτυχώς στάθηκα τυχερός, ήξερα και μερικές "καβάτζες" και τα κατάφερα.

Όλα τα ξεκινάνε κάποιες πολυεθνικές εταιρείες παιχνιδιών, που έχουν προχωρήσει τόσο πολύ στο μάρκετινγκ,  ώστε καταφέρνουν να κερδίζουν την προτίμηση των παιδιών με πολύ αποτελεσματικό τρόπο. Ορισμένες φτιάχνουν δικές τους ταινίες, οι οποίες διανέμονται από τα βίντεο κλαμπ, αρκετό καιρό πριν από τις γιορτές. Τα περισσότερα παιδιά τις βλέπουν ξανά και ξανά και φυσικά ζητούν για χριστουγεννιάτικο δώρο τους ήρωες των ταινιών. Αν δεν έχουν αυτό το ΣΠΟΥΔΑΙΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ νιώθουν στερημένα, παρόλο που τα δωμάτια τους είναι υπερπλήρη από παιχνίδια. Έτσι καταφεύγουν στην γνωστή γκρίνια, που για να σταματήσει, πρέπει ο γονιός να κάνει το σαφάρι που λέγαμε. 

Το φαινόμενο αυτό είναι φυσικά διεθνές. Στην Ελλάδα όμως παίρνει διαστάσεις χιονοστιβάδας. Το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς παιχνιδιού κινείται γύρω από αυτό τον άξονα. Τα καταστήματα παιχνιδιών "στοκάρουν" τα διαφημιζόμενα παιχνίδια, εις βάρος όλων των άλλων, γιατί ξέρουν ότι έτσι μόνο θα έχουν ελπίδα να τα επισκεφτούν οι πελάτες. Μ' αυτό τον τρόπο όμως, ακόμα και οι γονείς που ψάχνουν μη διαφημιζόμενα παιχνίδια, δυσκολεύονται να βρουν.

Χωρίς να θέλω να δαιμονοποιήσω τις πολυεθνικές και διαφημιστικές εταιρείες, οι οποίες απλά κάνουν τη δουλειά τους, προσφέροντας αρκετές φορές και ποιοτικά παιχνίδια, θέλω να σταθώ σε αυτά που κάνουμε όλοι εμείς οι υπόλοιποι.

Γιατί μας συμβαίνει άραγε αυτό; Γιατί έχουμε ταυτίσει τα χριστουγεννιάτικα παιχνίδια μ' αυτή την ακραία συμπεριφορά; Ίσως γιατί δεν έχουμε ξεκάθαρη θέση για τα πράγματα. Γύρω από ένα παιχνίδι ξετυλίγεται η σχέση μας με τα παιδιά μας. Είναι νομίζω δικιά μας η απόφαση για το πώς τη θέλουμε. Τα παιχνίδια τα θέλουμε για να έρθουμε πιο κοντά τους ή για να τους βρούμε μια απασχόληση ώστε να μας αφήσουν λίγο ήσυχους;

Όποιο και από τα δύο να συμβαίνει πρέπει να το παραδεχτούμε και να το εξηγήσουμε και στα παιδιά. Οι χριστουγεννιάτικες διακοπές είναι μικρές και όλοι μας θέλουμε να κάνουμε πολλά πράγματα μαζί: να ξεκουραστούμε, να διασκεδάσουμε, να ζήσουμε ζεστές οικογενειακές στιγμές. Αν βάλουμε προτεραιότητες και θέλουμε να παίξουμε με τα παιδιά μας, έστω για λίγο αλλά αληθινά, τότε θα είμαστε σε θέση να διαλέξουμε τα κατάλληλα παιχνίδια για τις διακοπές.

Μπορούμε επίσης να βάλουμε κάποιο όριο στα παιδιά ζητώντας τους να διαλέξουν μόνο ένα ή δύο από τα διαφημιζόμενα παιχνίδια, εξηγώντας τους παράλληλα ότι δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι θα καταφέρουμε να τους τα φέρουμε. Μια καλή ιδέα θα ήταν να τα πάρουμε μαζί μας για να τους δείξουμε αυτά που τραβάνε οι γονείς για να τους τα βρουν.

Αυτές τις ημέρες όλοι, γονείς, παππούδες, θείοι αγοράζουν στα παιδιά παιχνίδια. Δεν είναι ανάγκη να τους πάρουν όλοι τα διαφημιζόμενα. Μπορούμε να συνεννοηθούμε μεταξύ μας για το τι να αγοράσει ο καθένας. Επιτραπέζια παιχνίδια που φέρνουν τα μέλη της οικογένειας πιο κοντά, κουκλοθέατρα, κάστρα και κουκλόσπιτα είναι παιχνίδια που πραγματικά ζεσταίνουν τις καρδιές όλων μας και μας φέρνουν πιο κοντά στα παιδιά μας. 

Γιώργος Μωραϊτόπουλος
Κοινωνιολόγος
απόφοιτος Παντείου Παν/μίου

ΤΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Τα παιχνίδια στην Ελλάδα χωρίζονται σε δύο καταρχήν κατηγορίες: τα διαφημιζόμενα και τα μη διαφημιζόμενα. Τα πρώτα κατακλύζουν την αγορά. Μικρά και μεγάλα καταστήματα τα έχουν λίγο πολύ αναγκαστικά. 

Τα μη διαφημιζόμενα παιχνίδια χωρίζονται επίσης σε δύο κατηγορίες: Στη μία έχουμε τα «οικονομικά», αυτά δηλαδή που κατασκευάζονται με κύριο στόχο να έχουν χαμηλή τιμή. Πρόκειται συνήθως για αντιγραφές γνωστών παιχνιδιών. Τα βρίσκει κανείς στα πανηγύρια αλλά και στα περισσότερα καταστήματα παιχνιδιών, δίπλα από τα ράφια των διαφημιζόμενων. Στην άλλη κατηγορία έχουμε τα ποιοτικά ή αλλιώς εκπαιδευτικά παιχνίδια.

Αυτά τα παιχνίδια άρχισαν να πρωτοεμφανίζονται στην Ελλάδα, πριν από περίπου τριάντα χρόνια. Στην αρχή τα βρίσκαμε μόνο σε «ακριβές» περιοχές και το κοινό τους ήταν κυρίως άνθρωποι υψηλού εισοδήματος. Τα τελευταία δέκα χρόνια όμως, έχουν εξαπλωθεί και σε άλλες περιοχές σε όλη την Ελλάδα. Μάλιστα, έκαναν την εμφάνισή τους και κάποιες αλυσίδες από το εξωτερικό που πουλούν αποκλειστικά τέτοια παιχνίδια. 

Η αγορά αυτού του είδους παιχνιδιού, ανέπτυξε ιδιαίτερα υγιή και ανθεκτικά στοιχεία. Ο κόσμος που άρχισε να κουράζεται από τα πολυκαταστήματα, βρήκε σ’ αυτή το κάτι διαφορετικό που έψαχνε. Σήμερα μπορεί να βρει κανείς εκπαιδευτικά παιχνίδια σε ένα οποιοδήποτε παιχνιδάδικο της Αλεξανδρούπολης αλλά και σε ένα βιβλιοπωλείο της Ιεράπετρας. Αυτό φυσικά, είναι κάτι θετικό. Βέβαια, όπως γίνεται και με τα περισσότερα πράγματα στην Ελλάδα, έγινε κυρίως σαν μόδα. Με αποτέλεσμα να μην υπάρχει, τις περισσότερες φορές, η απαιτούμενη υποδομή και προεργασία, ώστε να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον κατάλληλο για την ανάπτυξη, παράλληλα με την αγορά, μιας παιδαγωγικής κουλτούρας.

Στην Ελλάδα, έχει καθιερωθεί να λέμε ποιοτικά όλα τα παιχνίδια που είναι κατασκευασμένα από ανθεκτικά υλικά και προέρχονται από Ευρωπαϊκές χώρες. Νομίζω όμως, ότι εκτός από αυτά τα χαρακτηριστικά, χρειάζεται να εξετάζονται και οι παιδαγωγικές πλευρές των παιχνιδιών. Στο εξωτερικό υπάρχουν εταιρείες, όπως η HABA, DJECO και η LAMAZE, που παράγουν παιχνίδια με ένα πολύ σχολαστικό τρόπο. Έχουν επενδύσει σε ερευνητικές ομάδες (ψυχολόγων αλλά και παιδαγωγών), οι οποίες σχεδιάζουν τα παιχνίδια αλλά και τα δοκιμάζουν σε ομάδες παιδιών, πριν βγουν στο εμπόριο. Στην Ελλάδα όμως, όλα αυτά πηγαίνουν χαμένα, αφού διατίθενται χωρίς να αναδεικνύονται τα εκπαιδευτικά τους χαρακτηριστικά. Το αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης: Τα παιχνίδια που φτάνουν στα χέρια των παιδιών είτε είναι ακατάλληλα για τη φάση ανάπτυξης στην οποία βρίσκονται είτε, ακόμα και αν είναι κατάλληλα, δεν χρησιμοποιούνται με τον σωστό τρόπο. 

Αναμφίβολα, οι άνθρωποι που πρώτοι έφεραν παιχνίδια με μια άλλη φιλοσοφία, από το εξωτερικό στην Ελλάδα, πραγματικά πρόσφεραν μια πρωτοπόρα για την εποχή υπηρεσία. Και γι αυτό τους αξίζει ένα μεγάλο «ευχαριστώ» από όλους μας. Πιστεύουμε όμως, ότι εξακολουθεί να υπάρχει ένα μεγάλο κενό στο θέμα παιχνίδι, στην Ελλάδα. Οι γονείς, οι άνθρωποι που κατά κύριο λόγο είναι υπεύθυνοι για τα παιχνίδια των παιδιών τους, εξακολουθούν να βρίσκονται αβοήθητοι, μπροστά στα ράφια ακόμα και των «ποιοτικών μαγαζιών». Μέσα από το blog «All about Toyι» φιλοδοξούμε να καλύψουμε, στο μέτρο των δυνατοτήτων μας, το κενό αυτό. Θέλουμε, οι γονείς που ψάχνουν κάτι παραπάνω από απλά ένα «καλό» παιχνίδι, να βρουν σε εμάς έναν πολύτιμο φίλο, που ξέρει και θέλει να τους βοηθήσει. Μέσα από την επικοινωνία μεταξύ μας μπορούμε να γίνουμε καλύτεροι, τόσο σαν γονείς όσο και σαν άνθρωποι.